Bezoek CAMRAS in Dwingeloo
De afdeling bezocht met achttien deelnemers Camras op 9 oktober 2026.
Het 'C.A. Muller Radio Astronomie Station' heeft de voormalige radiotelescoop in Dwingeloo in beheer, die in 1954 gebouwd en tot 1998 voor wetenschappelijk onderzoek gebruikt werd.
Het is een vrijwilligersorganisatie met ongeveer zeventig leden, waarvan verschillende een zendamateur licentie hebben.
Sinds 2009 is de radiotelescoop een Rijksmonument en wordt gebruikt door radioamateurs, amateurastronomen en onderwijsinstellingen en is te bezoeken.
In oorspronkelijke directiewoning op het terrein is een klein museum ingericht.

De schotel met een diameter van 25 meter ligt prachtig, enigszins afgelegen aan de rand van het Nationaal Park Dwingelderveld.
Destijds een noodzaak om zo min mogelijk hinder van stoorsignalen te hebben.
Ook nu nog moeten bij een bezoek alle mobiele telefoons uit, mede omdat het naastgelegen ASTRON nog steeds onderzoek doet naar radiosignalen uit het heelal (LOFAR).
Gedurende korte tijd na de bouw was het de grootste draaibare schotel ter wereld. Prof.
C.A. Muller was de ontwerper, terwijl de bekende sterrenkundige Prof. dr. J.H. Oort, die al langer onderzoek deed met oude Duitse apparatuur in de buurt van Kootwijk naar radiosignalen van waterstofgas in de Melkweg, de instigator van het project was.
We werden ontvangen door John Nieuwerth, PE1LON, die een inleiding hield.
Daarna werd de presentatie overgenomen door Tammo Jan Dijkema, die ons verschillende toepassingen van de schotel liet beleven.
Zo beluisterden we de achtergrondruis van maan en zon, luisterden we naar de straling van waterstofgas uit de Melkweg en draaide hij de schotel richting een neutronenster.
Dit is een ster die opgebrand is, waardoor de zwaartekracht de overhand krijgt en de ster ineenstort tot een diameter van slechts 20 km.
De materie wordt zo dicht op elkaar gepakt dat een theelepeltje materiaal van de ster net zoveel weegt als de Mount Everest.
Door de inkrimping gaat zo'n ster vele malen sneller draaien en zendt daarbij radiosignalen uit in de vorm van pulsen, iets wat Tammo Jan demonstreerde door zijn collega met de armen uitgespreid op een bureaustoel te plaatsen.
Na een flinke zet, waarna de collega beide armen introk, liep de draaisnelheid aanzienlijk op. We zien het effect ook bij pirouettes tijdens een kuur op het ijs.
Het was een bijzondere ervaring om zo'n 'Pulsar' (PSR B0329+54) live uit de luidspreker te horen.
'Live' is hier een betrekkelijk begrip, want de neutronenster staat 5000 lichtjaar bij ons vandaan wat betekent dat de signalen die wij beluisterden, ook 5000 jaar geleden zijn vertrokken...
(Alhoewel daar inmiddels in de kwantumfysica ook anders over gedacht wordt in relatie tot fotonen die kennelijk overal tegelijk kunnen zijn. Waar blijft de tijd niet waar?)
De afstanden in het heelal zijn niet te bevatten, de afstand tot de pulsar die wij hoorden, is slechts een klein deel van de diameter van het melkwegstelsel waartoe onze zon behoort.
Licht en radiosignalen reizen in de ruimte met een snelheid van bijna 300.000 km. per seconde. Een jaar telt 365 dagen x 24 uur per dag x 3600 seconden per uur.
En dat dan gedurende 5000 jaar, hoeveel maal op en neer naar Amsterdam is dat???
Links:
Camras
Lofar
Pulsars zijn er in soorten en maten, op youtube kun je opnames beluisteren:
Pulsar Youtube
Pulsar Wikipedia




